Kerfstokjes van onze voorouders

Strafzaken van het Hof van Friesland beschreven door Han Hietkamp.

Han Hietkamp (1933-2002), rechercheur en adjudant bij de politie in Smallingerland, heeft in zijn werkzame leven jarenlang misdrijven onderzocht en opgelost. Na zijn pensionering bleef de interesse voor de misdaad-geschiedenis in de provincie Fryslân bestaan. Han Hietkamp verdiepte zich in de verhalen die opgetekend zijn in de dossiers van het Hof van Friesland. Hij bracht interessante verhalen uit onder de titel ‘kerfstokjes van onze voorouders’.  
 

De titel “kerfstokjes van onze voorouders” is afgeleid van het gezegde “je hebt iets op je kerfstok”. Dit gezegde kwam uit de horeca, de vroegere herberg. Als je iets had besteld en je kon het niet betalen, dan werd het ingekerfd in een stok. Zo wist de herbergier dat je nog een schuld te betalen had. Later is dit gezegde in gebruik geraakt om aan te geven dat je verkeerde dingen hebt gedaan. 

In de kerfstokjes kom je veel van die verhalen tegen. Bij de samenstelling van mijn kwartierstaat stuitte ik op enige voorouders, woonachtig in Surhuisterveen, die het mijn en dijn niet al te letterlijk namen. De handen zaten ook te los aan het lijf en zodoende kregen het Nedergerecht en het Hof van Friesland het nodige te doen. Ook in de civiele zaken kwamen de namen vaak voor.

Oeds Sijbes was een bekende persoonlijkheid in Surhuisterveen. Een inwoner van Surhuisterveen merkte op: “Vele mensen zijn gebrandmerkt die nog niet een tiende hebben gedaan van datgene wat Oeds Sijbes en zijn zonen hebben misdaan”. Het waren overigens niet zulke ernstige misdrijven.

Ik heb mij niet alleen tot mijn familieleden beperkt, maar ook andere verhalen van personen uit Noordoost Friesland meegenomen. De verhalen geven ook een aardig beeld van de werk- en leefwijze in die jaren. De verhalen zijn uiteraard waarheidsgetrouw verteld en opgetekend uit de dossiers van het Hof van Friesland. Gedeelten uit die dossiers zijn weggelaten, omdat ze aan het eigenlijke verhaal weinig toevoegden.

Als belangrijkste bronnen hebben gediend:

• Civiele en Criminele Sententies van het Hof van Friesland.
• Trouwregister van de Doopsgezinden in Surhuisterveen (Gen. 386)
• Doop- en trouwboeken van Achtkarspelen en Tietjerksteradeel.

Dit alles in het Ryksarchief te Leeuwarden.  Januari 1999 Herzien juli 2001.  Han Hietkamp.